Zomerserie Amsterdam 750 | Programmadirecteur Sietse Bakker: ‘Iets doen wat normaal niet mag, was voor sommige mensen best een openbaring’
Ter ere van het 750-jarig bestaan van Amsterdam – oftewel Amsterdam 750 – laten we je de hoofdstad in deze zomerserie opnieuw ontdekken. Of beter nog, door andere ogen bekijken. Want wanneer we Amsterdamkenners vragen naar verrassende plekken en verborgen parels, levert dat heel wat inspiratie op. Hallo, aansprekende locaties die zelfs deze Amsterdammers nog op hun lijstje hebben staan! Ideaal om in je achterhoofd te houden wanneer je een meeting of event in Amsterdam organiseert. In deze editie spreken we Sietse Bakker, programmadirecteur van Amsterdam750. Als iemand weet wat voor effect de evenementen rondom Amsterdam 750 op de stad hebben, dan is hij het wel.
Amsterdam 750
Het hele jubileumjaar Amsterdam 750, hoe is het idee daarvoor ontstaan?
“Als je teruggaat in de geschiedenis van Amsterdam, dan zie je dat het 650-jarig bestaan en ook het zevenhonderd jarig jubileum in 1975 groots zijn gevierd. De gemeenteraad van Amsterdam heeft jaren geleden al met een motie besloten dat ook het 750-jarig jubileum gevierd moest gaan worden, dus toen zijn we op het stadhuis aan de slag gegaan. Waarin we druk bezig zijn geweest met de organisatie, de strategie, de branding en vooral ook het aanjagen van initiatieven. Want we hebben gezegd: het moet geen feestje van de gemeente zijn, maar het moet vooral van de grassroots komen. Dus van plekken, musea, buurten, verenigingen, die moeten allemaal gaan meedoen.
Uiteindelijk is er een jubileumjaar opgetuigd met zo’n vierhonderd initiatieven. Dat gaat van buurtgerichte projecten tot grote tentoonstellingen, mediaproducties, evenementen; waarvan een deel toch al dit jaar zou plaatsvinden, maar nu volledig in het teken staat van Amsterdam 750, zoals bijvoorbeeld SAIL. Dat is ooit ontstaan bij het zevenhonderd jarig bestaan van Amsterdam. Toen bedoeld als eenmalig initiatief, maar we weten allemaal hoe dat gelopen is.”
Welke onderdelen uit het programma zijn al geweest en zijn leuk om even uit te lichten?
“We hadden een mooie openingsconcert in de Ziggodome, live uitgezonden door NPO2. En daarnaast was daar ook de vierdelige serie ‘Het verhaal van Amsterdam’ met Daan Schuurmans als verteller. Een productie die telkens weer meer dan een miljoen kijkers wist te trekken en die daarmee het verhaal van Amsterdam landelijk heeft neergezet: daar zijn we bijzonder trots op. In maart, april, mei en juni hebben we het oude straatvoetbaltoernooi dat Amsterdam ooit had voor kinderen, nieuw leven ingeblazen. Er zijn toen voorrondes geweest in alle buurten, wat heeft geleid tot stadsdeelfinales en uiteindelijk tot een finaledag op de Dam.
En natuurlijk het Festival op de Ring, wat niemand kan zijn ontgaan. Daarnaast dus ook allerlei exposities bij de grote musea. Wat ik zelf toch wel een hoogtepunt daarin vond was de gezichtsreconstructie van de eerste Amsterdammer, het oudste skelet dat ooit in Amsterdam is opgegraven, onder de Oude Kerk. Daar is door de UvA met de moderne techniek een gezichtsreconstructie van gemaakt, waardoor de eerste Amsterdammer nu eindelijk ook een gezicht heeft. En een naam, want de Amsterdammers mochten zelf bepalen hoe hij ging heten.”
Het jubileumjaar, is dat vooral voor Amsterdam, of ook voor de rest van het land?
“In principe vooral voor Amsterdam en de Amsterdammer. Dat is tweeledig: we zijn er enerzijds van overtuigd dat als we een heel jaar lang heel Nederland hadden willen meekrijgen, dat dat niet was gelukt. Dan waren ze ons na een paar weken zat geweest: we kennen onze plek als hoofdstad, daar moeten we ook bescheiden over zijn. Maar we hebben wel besloten dat we op een paar momenten in dat jaar de handreiking doen naar de rest van Nederland. We zijn de hoofdstad en dat zijn we van achttien miljoen mensen. Dus daarom hebben we gezegd dat we dat openingsconcert heel graag live op televisie wilden. Het Festival op de Ring was ook niet exclusief voor Amsterdammers, daar konden ook anderen tickets voor reserveren. En ook straks de verjaardag zelf op 27 oktober, daar maken we dankzij de televisie straks weer iets landelijks van. Want laten we eerlijk zijn: Amsterdam heeft elk jaar ruim twintig miljoen bezoekers, waarvan de helft dagjesmensen uit Nederland zelf. Dus de Nederlanders weten Amsterdam wel te vinden.”
Wat wil je dat het publiek bijblijft van het jubileumjaar?
“Als je vierhonderd initiatieven en activiteiten organiseert, dan gaan mensen natuurlijk niet altijd alles onthouden. Maar wat wij hopen te bereiken is dat bezoekers en zeker ook Amsterdammers, of ze hier nu net wonen of decennia geleden geboren en getogen zijn, iets nieuws ontdekken aan hun eigen stad. Ik ben zelf ook een geboren Amsterdammer, woon en werk hier al ruim veertig jaar, en het mooie van mijn beroep is dat ook ik elke dag toch weer iets nieuws ontdek. Dat je nieuwe mensen ontmoet, kennismaakt met nieuwe initiatieven, nieuwe verhalen ontdekt: dat is wat ik elke Amsterdammer gun.
Het Festival op de Ring is iets waarvan we denken dat daar over twintig of dertig jaar nog steeds over gesproken wordt. Zoals de bezoekers in 1975, die mensen herinneren zich vaak nog twee dingen: SAIL en Mokum 700; dat was een spektakel in de RAI waar een deel van de binnenstad op schaal was nagebouwd. Daar kon je eten, drinken en er werden theatervoorstellingen gehouden. Een soort Madurodam, maar dan XL.”
Wat maakt Amsterdam voor jou zo bijzonder?
“Ik heb twee jaar in het buitenland gewoond ook en als je heel even weg bent en je komt weer terug, dan herontdek je weer helemaal wat de stad zo speciaal maakt. Dat is de sfeer, daar kan je je vinger niet helemaal op leggen, maar ook die historische binnenstad. Ik denk dat het de combinatie is van die twee. Amsterdam is eigenlijk helemaal niet zo heel groot, nu zo’n 945.000 inwoners, als je een beetje opschiet ben je in een half uurtje van de ene kant naar de andere kant, maar toch voelt het als een wereldstad. Maar misschien ben ik dan toch als echte Amsterdammer niet helemaal objectief.”
Heb je een favoriete plek in Amsterdam?
“Het leuke van Amsterdam is dat er voor elke vibe wel een goede plek is. En dat je ook heel erg ziet dat de stad in ontwikkeling blijft. Waar Amsterdam Noord heel lang toch een soort vergeten kindje was aan de overkant van het IJ, is dat nu op allerlei vlakken rechtgetrokken. Overal ontstaan nieuwe wijken, nieuwe plekken, nieuwe horeca en uitgaansgelegenheden. Het is heel leuk om te zien hoe zo’n stadsdeel dan opbloeit en dat ook verdient. Echt één plek uitkiezen vind ik lastig, dat voelt toch een beetje als kiezen uit je kinderen. Maar wat ik heel leuk vind om te zien is bijvoorbeeld de A’DAM Toren, vroeger de oude Shell toren, dat was toch een beetje een lelijk eendje. Nu is dat een bruisende, mooie plek. Die toren staat toch wel echt symbool voor de opleving van Amsterdam Noord. En als je dan helemaal bovenin staat, dan zie je Amsterdam én de randen van de stad. Waar heb je dat nog meer? In Parijs, Londen of Berlijn zie je de randen niet eens, zo groot zijn die steden. Dat maakt Amsterdam dan toch wel weer heel behapbaar.”
Wat is volgens jou de meest onderschatte of vergeten plek in Amsterdam?
“Het is natuurlijk nog heel vers, maar wat ik heel mooi vond aan het Festival op de Ring is dat we die ring al decennialang hebben, we gebruiken hem ook in ons woordgebruik: je woont binnen of buiten ‘de Ring’. Er worden grappen over gemaakt ‘dat je je paspoort mee moet nemen als je buiten de Ring gaat’. Maar opeens op 21 juni waren we ‘op de Ring’ en konden we er iets mee, anders dan autorijden. Dat was voor heel veel mensen een soort openbaring; dat je ergens bent waar je iets doet wat normaal niet mag en wat niet kan. Dat betekent dat mensen er ook anders naar gaan kijken daardoor. Dat we dat hebben is ook denk ik wel een stukje Amsterdams lef, want dat levert allemaal uitdagingen op en natuurlijk ook kritiek. Maar als het dan eenmaal zover is, dan zijn we er ook trots op dat we dit voor elkaar hebben gekregen.’’
Is er een plek waar je altijd naartoe gaat als je inspiratie of rust nodig hebt?
“Die had ik wel, maar ik kom er niet meer zo vaak, omdat ik nu op een andere plek woon. Maar dat is de Sloterplas in Amsterdam West. Omdat het een lekker rustig natuurgebiedje is in toch een betrekkelijk nieuwe wijk. Het is eigenlijk gewoon een afgraving die ze hebben laten vollopen. Daar kan je heerlijk omheen wandelen en rennen. Het ligt nu niet meer zo in mijn route. In Amsterdam Noord heb je ook wel van dit soort plekjes, maar je ziet ook dat er wel nog meer behoefte is hieraan.”
Naar welke plek in de stad ben je nog nooit geweest, maar wil je echt graag nog eens bezoeken?
“Dat we dit jaar dit jubileum vieren komt door de tolprivilege. Dat is een document getekend in 1275 door Graaf Floris de Vijfde. Hij tekende dit overigens in Leiden en niet in Amsterdam zelf. Dat document geeft Amsterdam het recht om tol te heffen en om op sommige plekken geen tol te hoeven betalen, dus het is een soort handelsverdrag. Dat was ook het eerste document waar Amsterdam in vermeld staat, dus het is ook een soort geboorteakte van de stad. Die geboorteakte hebben we hier in het stadsarchief en die komt één keer per jaar uit de kluis, want die wordt natuurlijk onder strenge condities bewaard, en ondanks dat ik directeur ben van het jubileumjaar, heb ik deze nog steeds niet gezien. Dit jaar op 27 oktober moet ik daar maar even tijd voor maken.’’
Je event tijdens Amsterdam 750
Veel events die georganiseerd worden in het jubileumjaar haken aan bij Amsterdam 750. De agenda vind je hier. Wellicht past jouw event in Amsterdam hier ook tussen! Check hier de locaties in Amsterdam waar je terecht kunt met jouw Amsterdam 750 event.
