Het Scheepvaartmuseum inspireert eventgasten met historie én ‘biodiversiteit op je bord’

Een enorm open plein met een glazen dak, waar in de avond bijna 1.000 (LED)lichtjes branden. Een replica van het VOC-schip voor het imposante pand en de weerspiegeling in het water. Wie wel eens bij Het Scheepvaartmuseum is geweest, begrijpt waarom deze locatie zo geschikt is voor events. Het is een venue met een wow-effect waar je u tegen zegt. Maar achter die uitstraling zit een verhaal dat minder zichtbaar is en juist daarom des te interessanter voor organisaties die meer willen dan alleen een indrukwekkende eventlocatie. Voor deze editie van Locatiehouder aan het woord spreken we met zakelijk directeur Patrick van Gerwen, chef-kok Ralph Dahlhaus en hoofd commerciële zaken Maud Uilenreef. Met hen duiken we in het inspirerende duurzaamheidsverhaal van Het Scheepvaartmuseum.

Aan het duurzaamheidsverhaal van het Scheepvaartmuseum ligt een duidelijke ambitie ten grondslag: ecopositief in 2030. Waarom deze ambitie past bij het verhaal van het maritieme museum legt Patrick uit: “De scheepvaartsector speelt wereldwijd een grote rol in de uitstoot, maar juist daarom zien wij het als een mooie kans om te laten zien dat het ook anders kan.”

Het Scheepvaartmuseum

Het Scheepvaartmuseum vertelt het verhaal van de Nederlandse scheepvaartgeschiedenis. “De basis van onze collectie stamt uit de zeventiende en achttiende eeuw”, vertelt Patrick. “De tijd van de zeilschepen, die eigenlijk heel CO₂-neutraal waren. Maar tegenwoordig denken veel mensen bij scheepvaart vooral aan grote schepen en milieubelasting.” Op weg naar het realiseren van hun duurzaamheidsambitie is in Het Scheepvaartmuseum al veel gerealiseerd. Het is een venue die 100 procent op windenergie draait, gebruikmaakt van warmte-koudeopslag en beschikt over waterbesparende installaties.

Ecopositief in 2030

In 2030 ecopositief zijn, betekent voor Het Scheepvaartmuseum niet alleen minder uitstoten, maar ook meer positieve impact maken. Dat zit verankerd in het fundament van deze locatie. “Het zit in ons dna”, zegt Patrick. “Het is misschien niet het meest sexy voorbeeld, maar we kregen dit grote Rijksmonument volledig van het gas af. Zelfs het enorme, hoge open plein wordt zonder gas comfortabel verwarmd. In november hadden we een event toen het buiten drie graden was en de gasten binnen comfortabel in hun avondjurken konden dineren.”

Duurzaam achter de schermen

“Elke keer als er iets vervangen of vernieuwd moet worden, wordt dat aangegrepen als een kans om het duurzamer te doen”, vertelt Maud. Het Scheepvaartmuseum doet vooral achter de schermen veel op het gebied van duurzaamheid, zonder daarmee te koop te lopen. “Zo werken we sinds kort met een afvalverwerker die afval dagelijks met kleine emissievrije voertuigen ophaalt en naar een hub hier in de buurt brengt waar vandaan het per water wordt afgevoerd. Door middel van rapportages krijgen we ook goed inzicht op welke gebieden we nog kunnen verbeteren ”, legt Maud uit.

De keuken als duurzaam middelpunt

De plek waar duurzaamheid misschien wel het meest tastbaar is, is de keuken. Het Scheepvaartmuseum is aangesloten bij Dutch Cuisine en kookt volgens de richtlijnen van het keurmerk ‘Biodiversiteit op je Bord’. “Dutch Cuisine richt zich op duurzaamheid door de nadruk te leggen op lokale seizoensproducten. Het uitgangspunt is 20 procent dierlijk, 80 procent plantaardig”, legt Ralph uit. “Biodiversiteit op je Bord gaat nog een stap verder. Dat keurmerk kijkt er niet alleen naar of producten biologisch of ecologisch zijn, maar bijvoorbeeld ook of boeren stroken met bloemen hebben voor bijen en vlinders. Het draait dus om de totale leefomgeving en biodiversiteit.” Een organisatie mag zich ambassadeur van het keurmerk ‘Biodiversiteit op je Bord’ noemen als minimaal 50 procent van alle gerechten en dranken voldoet aan de gestelde eisen.

“Ons verhaal mag best wat zichtbaarder zijn”, zegt Maud. “Een opdrachtgever nemen we volledig mee in hoe wij werken en waarom we bepaalde keuzes maken. Maar we willen ook dat de gast aan tafel begrijpt waarom het menu op een bepaalde manier is samengesteld.” Daar sluit ook Ralph zich bij aan: “Dat past ook goed bij de rol die we als museum hebben. Mensen inspireren, verleiden en een verhaal vertellen. We laten ze kennismaken met nieuwe gerechten, bereidingen en combinaties.”

Restproducten in de keuken

Veel van de restproducten worden in de keuken van Het Scheepvaartmuseum gebruikt voor andere toepassingen. Daar zijn legio voorbeelden van. Ralph: “In een proces van tien maanden maken we onze eigen soja van het restproduct dat ontstaat bij het schoonmaken van portobello’s. Van doperwtenschillen maken we een soort cider, die we na een jaar weer in een risotto kunnen verwerken. Overgebleven chilipepers fermenteren we, malen we fijn met azijn en zetten we weg in een houten vat zodat we na een jaar eigen tabasco hebben. Je kunt zulke leuke dingen doen met restproducten, ook al kost dit vaak veel tijd.”

Impact maken met inspiratie

Ecopositief zijn gaat voor Het Scheepvaartmuseum dus veel verder dan cijfers. Natuurlijk wordt CO₂ gemeten en is er veel data beschikbaar, maar gasten en medewerkers inspireren is minstens zo belangrijk. Patrick: “Een museum wil bezoekers altijd inspireren, iets leren of meegeven, dat geldt ook voor gasten tijdens events.” En inspireren dat doen ze zeker! Zo heeft Ralph een kookboek gemaakt, dat alleen nog op locatie bij het Scheepvaartmuseum te verkrijgen is. Het staat vol verrassende recepten. Bekende gerechten met onbekende groenten en onbekende gerechten met bekende groenten. “Echt de moeite waard. Dit boek sluit zo mooi aan op wat Ralph met zijn team op tafel weet te toveren. Hoe mooi is het als mensen niet alleen heerlijk gedineerd hebben, maar ook na een event op een indrukwekkende locatie denken: hé, met een witlof of courgette kun je ook iets heel bijzonders doen. Ook al communiceren we er nog niet zoveel over, de duurzame beleving geven we onze gasten zeker mee.”

Kritisch blijven

Uit het gesprek met Patrick, Ralph en Maud blijkt al snel dat ‘duurzaamheid zit in ons dna’ geen loze uitspraak is. “Duurzaamheid is er wel echt ingesleten bij iedereen”, beaamt Ralph. “Zo hadden we ooit een stagiair die vroeg waarom het apparaat voor het spoelen van bierglazen eigenlijk altijd aan stond, terwijl we helemaal niet zoveel bier verkopen. Een terechte opmerking, waarmee we uiteindelijk veel water bespaard hebben. Dat is de kunst: kritisch kunnen blijven kijken en vragen blijven stellen.”

Het Scheepvaartmuseum: venue met inspirerende verhalen

“Ideeën zijn er altijd genoeg”, zegt Maud. “Juist omdat duurzaamheid zo’n belangrijk onderdeel is geworden van ons dna. Onze duurzaamheidscoördinator wordt bij alle gesprekken betrokken wanneer er dingen vernieuwd of vervangen moeten worden. Dan vragen we onszelf altijd af: hoe duurzaam kan het? Nu zijn bijvoorbeeld de toiletten aan de beurt. We kijken of we osmosewater vanuit de luchtbehandelingskasten en regenwater van het dak kunnen gebruiken voor het doorspoelen van de toiletten. We blijven onszelf altijd uitdagen en door onze duurzame ideeën en werkwijze ook mee te nemen in de events en bijeenkomsten die we organiseren, nemen we onze gasten ook mee in ons enthousiasme. Het Scheepvaartmuseum is een locatie met inspirerende verhalen. Of het nu gaat om scheepvaart, historie of een duurzame toekomst.”